CURSUSSEN Grootseminarie Brugge
ACADEMIEJAAR 2017 - 2018

 « vorige bladzijde | » Algemene Info & Inschrijven | » Afdeling Theologie
» Download in pdf

De lessen voor het eerste semester starten op woensdag 13 september.
Het tweede semester vangt aan op dinsdag 30 januari.

Filosofische opleiding

»» Algemeen schema

» THEODICEA (F1)
» INLEIDING IN DE FILOSOFIE (F2)
» GESCHIEDENIS VAN DE FILOSOFIE – Middeleeuwen (F3)
» GESCHIEDENIS VAN DE FILOSOFIE – 19de en 20ste (F4)
» PSYCHOLOGIE – Persoonlijkheidspsychologie (F5)
» PSYCHOLOGIE – Godsdienstpsychologie (F6)
» WERELDGODSDIENSTEN – Islam (F7)
» WERELDGODSDIENSTEN - Inleiding (F8)
» KUNSTGESCHIEDENIS (F9)
» ANTROPOLOGIE (F10)
» INLEIDING LITURGIE (F11)
» INLEIDING IN DE BIJBEL (F12)
» KOSMOLOGIE (F13)
» LECTUUR WIJSGERIGE TEKSTEN (F14)
» LITERATUUR EN LEVENSBESCHOUWING (F15)
» EPISTEMOLOGIE (F16)

F1: THEODICEA

Theodicee betekent letterlijk een rechtvaardiging van God ten aanzien van het lijden in de wereld. Zo’n project is nooit echt geslaagd. Die theodicee stelde wel een bepaald godsbeeld voorop: God als hoogste wezen, almachtig, alwetend, algoed. Zo is theodicee naderhand de filosofische verdediging van dit godsbeeld gaan betekenen. In onze tijd is ook de filosofische fundering van dit godsbeeld aan zware kritiek onderworpen.

Eerst zullen we dit godsbeeld kort situeren in de geschiedenis van het Westerse denken over God.

Vervolgens zullen we de vraag stellen hoe we vandaag tot een inspirerende en verdedigbare godsopvatting kunnen komen. Wat we bedoelen we wanneer we ‘god’ zeggen? Onze stelling is dat we op die vragen maar een antwoord kunnen geven wanneer we eerst onszelf en de wereld anders leren zien dan dit in onze huidige cultuur gangbaar is. Tussendoor laten we ook zien hoe dit alles ons een andere kijk kan geven op de vraag van lijden en kwaad in deze wereld.

prof. Ignace Verhack

code: F1 - € 90,00
1ste sem. maandag van 14.00 tot 15.50 uur
2de sem. tweewekelijks maandag van 14.00 tot 15.50 uur

« terug  ^ top 

F2: INLEIDING IN DE FILOSOFIE

Het eerste deel van deze cursus wil ons in de filosofie inleiden. Filosofie is helemaal in. Getuige daarvan zijn de talrijke ‘filosofische’ boeken en cursussen. Maar wat is filosofie? Met wat laat filosofie zich in? Wat mag je van filosofie verwachten? We pogen deze vragen te beantwoorden.

Het tweede deel wil een filosofisch nadenken zijn over geloof, atheÔsme en theÔsme. Na een benadering van het fenomeen ‘geloven in’, proberen we het atheÔsme te omschrijven. Waarom gelooft iemand niet in God? Wat is de waarde van zo’n houding? Wat zijn de leemtes? Daarna benaderen we de theÔstische houding. Wat betekent het te geloven in een levensnabije God? Tenslotte wordt de vraag gesteld of je als gelovige wel kunt filosoferen.

prof. Henk Laridon

code: F2 - € 60,00
dinsdag van 9.00 tot 9.50 uur

« terug  ^ top 

F3: GESCHIEDENIS VAN DE FILOSOFIE – Middeleeuwen

De westerse filosofie kent een traditie van ruim 25 eeuwen. Doorheen de geschiedenis hebben filosofen antwoorden gezocht op fundamentele vragen. Deze antwoorden van toen bepalen het filosofische discours van nu. In een cursus geschiedenis van de filosofie wordt het filosofisch bezig zijn binnen een bepaalde periode in de geschiedenis belicht.

Dit semester behandelen we de ‘Middeleeuwen’. In de middeleeuwse filosofie staat de verhouding tussen het denken van de Oudheid en het christelijk geloven centraal. Dit wordt ook een belangrijk thema doorheen de cursus.

Een eerste hoofdstuk staat even stil bij de kerkvaders. Daarna worden het denken van een aantal belangrijke middeleeuwse filosofen belicht: BoŽthius, Johannes Scotus Eriugena, Abelardus, Bonaventura, Thomas van Aquino, Seger van Brabant en Willem van Ockham.

Van al deze filosofen worden de belangrijkste thema’s uit het denken voorgesteld.

prof. Henk Laridon

code: F3 - € 60,00
1ste sem. dinsdag van 10.00 u. tot 11.50 u.

« terug  ^ top 

F4: GESCHIEDENIS VAN DE FILOSOFIE - 19de en 20ste eeuw

In de lijn van I. Kant, de invloedrijkste denker van de 18de eeuw, komt in de 19de eeuw voornamelijk in Duitsland ťťn van de belangrijkste stromingen van het moderne denken op gang: het idealisme (met figuren als Fichte, Hegel en Schelling). In de cursus wordt vooral aan Hegel veel aandacht besteed. De reactie daarop komt van de zogenaamde links-hegelianen, voornamelijk van Feuerbach en Marx. Ook zij komen uitgebreid aan bod. Een heel aparte figuur is Schopenhauer, die tot op vandaag heel veel invloed heeft. Geniale denkers als S. Kierkegaard en F. Nietzsche krijgen veel aandacht. De cursus wordt afgerond met een beschrijving van de belangrijkste filosofen uit de 20ste eeuw.

prof. Henk Laridon

code: F4 - € 60,00
2de sem. dinsdag van 10.00 tot 11.50 uur

« terug  ^ top 

F5: PSYCHOLOGIE – Persoonlijkheidspsychologie

In de cursus ontwikkelingspsychologie volgen we de levenslange veranderingen die de menselijke persoonlijkheid meemaakt van vůůr de geboorte doorheen de kinderjaren, de puberteit, de adolescentie, de jongvolwassenheid, de middelbare leeftijd tot aan de laatste levensperiode. Over de laatste levensperiode gebeurt de laatste jaren veel onderzoek.

Na een overzicht van enkele ontwikkelingstheorieŽn worden de opeenvolgende perioden in de menselijke ontwikkeling toegelicht aan de hand van wetenschappelijke onderzoeksgegevens. De bijzondere aandacht gaat naar de cognitieve, de affectieve en de psychosociale ontwikkeling van de persoonlijkheid

prof. Gerard Wulleman

code: F5 - € 60,00
1ste sem. dinsdag van 13.45 tot 15.35 uur

« terug  ^ top 

F6: PSYCHOLOGIE – Godsdienstpsychologie

De inleiding wil duidelijk de psychologie als wetenschappelijke benadering van het religieus gedrag onderscheiden van de religie die het persoonlijke en maatschappelijke leven beÔnvloedt met haar verwijzing naar het bovennatuurlijke.

Het eerste hoofdstuk over psychoanalyse en religie bespreekt de theorieŽn van Freud en van Jung. In de volgende hoofdstukken worden de religieuze ervaring en de religieuze attitudes vanuit enkele psychologische invalshoeken bestudeerd.

Tenslotte komt geloof en ongeloof en de relatie met de ouderlijke symboliek en de hechting aan bod.

De cursus eindigt met een theoretisch godsdienstpsychologisch model dat steunt op recent wetenschappelijk onderzoek .

prof. Gerard Wulleman

code: F6 - € 60,00
2de sem. dinsdag van 13.45 tot 15.35 uur

« terug  ^ top 

F7: WERELDGODSDIENSTEN – Islam

Deze cursus beoogt een kennismaking met de islam als wereldgodsdienst. Na de kennismaking met de profeet Mohammed en zijn opvolgers en de verspreiding van de islam, wordt stil gestaan bij de belangrijkste geloofselementen van het islamitische geloof. Hierin worden de vijf geloofselementen besproken: het geloof in ťťn God, in de engelen, in de heilige boeken, in de gezanten en de profeet en in het laatste oordeel. Daarna komt een kennismaking met de koran aan bod, met aandacht voor de koraninterpretatie. Bij de levenswijze van de moslims heeft de cursus aandacht voor de vijf zuilen van de islam als voor de islamitische wet. De cursus sluit af met de bespreking van een aantal islamitische feesten.

prof. Inge Cordemans

code: F7 - € 60,00
1ste sem. Week A woensdag van 9.00 tot 11.50 uur

« terug  ^ top 

F8: WERELDGODSDIENSTEN - Inleiding

Het fenomeen godsdienst of religie wordt in deze cursus algemeen bestudeerd. Dit gebeurt vanuit verschillende invalshoeken. Na een inleiding over het fenomeen religie en het bestuderen ervan, gaat de cursus dieper in op de “homo religiosus”. Daarna gaat de aandacht naar het eigen religieuze taalspel. De religieuze ervaring komt aan bod in het hoofdstuk over de beleving van het goddelijke. Een ander hoofdstuk behandelt de verschillende manieren om de godsdiensten onder te verdelen. Enkele fundamentele beschouwingen rond de interreligieuze dialoog ronden deze cursus af.

prof. Inge Cordemans

code: F8 - € 60,00
2dede sem. Week A woensdag van 9.00 tot 11.50 uur

« terug  ^ top 

F9: KUNSTGESCHIEDENIS

De materie die behandeld zal worden is: de iconografie van Kerstmis. In deze cursus ‘Op weg naar kerstmis’ proberen we een overzicht te geven van de iconografie en symboliek in de westerse kunst door de eeuwen heen van het kerstgebeuren. Het gaat om een vervolg van de cursus van vorig jaar. De cursus zal enkele thema’s behandelen zoals de aanbidding van de herders, de Driekoningen, de opdracht in de tempel of de presentatie in de tempel en de besnijdenis van de Heer. Hierbij wordt vertrokken van de Bijbelse teksten, maar ook de apocriefe teksten en andere bronnen zullen worden vermeld. Uiteraard komen tussendoor ook de volkse gebruiken aan bod. En verder het ontstaan van de kerststal, van Driekoningenstoeten, van het bakken van pannenkoeken, van de kerstboom, …

prof. Jean Luc Meulemeester

code: F9 - € 60,00
1ste sem. woensdag van 17.00 tot 18.30 uur

« terug  ^ top 

F10: ANTROPOLOGIE

In deze syllabus geven we enkele grote lijnen inzake een deelgebied van de filosofie, de wijsgerige antropologie of het filosofisch nadenken over het wezen van de mens. Wat is specifiek menselijk? Waartoe is de mens in staat? Wat is de zin van zijn bestaan?

In een eerste gedeelte geven we een historisch overzicht van diverse mensopvattingen: het oorspronkelijk (bijbels) eenheidsdenken, de dualistische stromingen en het hedendaagse mensbeeld.

In samenspraak met filosofen als J.P. Sartre, M. Heidegger, G. Marcel en E. Levinas behandelen we in een tweede gedeelte diepere wortels van de filosofische problematiek: wie is de ander voor mij, wat is de betekenis van de menselijke vrijheid, de dood en het voortbestaan?

De cursus wil een inleiding zijn, een aanzet tot persoonlijke reflectie over het mens-zijn.

prof. Henk Laridon

code: F10 - € 120,00
Week B woensdag van 9.00 tot 10.50 uur
1ste sem. vrijdag van 11.00 tot 11.50 uur
2de sem. maandag van 11.00 tot 11.50 uur

« terug  ^ top 

F11: INLEIDING LITURGIE

De cursus ‘inleiding liturgie’ omvat een eerste kennismaking met de systematische reflectie op ‘liturgie’ en bestaat uit twee delen. Eerst wordt ingegaan op de vraag ‘wat is liturgie?’ Deze kwestie omvat een aantal deelaspecten zoals liturgie als eredienst, liturgie en leven, symbolen en hun zeggingskracht, rituelen en hun kenmerken, basiswoorden als ‘vieren’ en ‘gedenken’ en tenslotte de sacramenten en het kerkelijke jaar. A.d.h.v. een lexicon worden de studenten vertrouwd gemaakt met de voornaamste termen uit de liturgie.

In een tweede deel gaan we in op de liturgie van de Goede Week. Bij de bespreking van de diensten van de Heilige Week gaan we na wat er gebeurt op het praktische vlak maar we besteden vooral aandacht aan de betekenis van de verschillende onderdelen en hun onderlinge samenhang. De bedoeling is enerzijds dat de studenten de algemene kennis uit het eerste deel concreet kunnen maken. Maar anderzijds vooral dat zij tot een beter begrip en beleving komen van de centrale week in het leven van een christen. Aanbevolen literatuur: K. JOOSSE, Wat is liturgie? Achtergronden van de christelijke eredienst, Baarn, 1994; G. KARDINAAL DANNEELS, De liturgie van lijden, dood en opstanding. De viering van de heilige week, s.d., s.l.; J. LAMBERTS, Liturgie in 1000 woorden, Heeswijk, 1999.

prof. Stefaan Franco

code: F11 - € 30,00
1ste sem. donderdag van 10.00 tot 10.50 uur

« terug  ^ top 

F12: INLEIDING IN DE BIJBEL

De cursus inleiding tot het O.T. is de ene helft van de tweeluik. Het andere deel betreft de inleiding in het N.T..

De geschiedenis van het bijbelse volk wordt basiskennis. Dat wordt de achtergrond voor de wordinggeschiedenis van het O.T.. We staan stil bij de vragen: wie schreef een bepaald boek? Waar? voor wie en in welke tijd? Vaak heeft het antwoord meerdere lagen, omdat de boeken verschillende redactielagen hebben. Dat fenomeen bekijken we nader samen met de grote lijnen van de ontwikkeling van het exegetisch of bijbels onderzoek. Tenslotte interesseert ons de vraag hoe we dat woord van mensen toch op of zelfs op de eerste plaats ‘Gods Woord’ kunnen noemen, een woord om van te leven.

prof. Patrick Degrieck

code: F12 - € 120,00
vrijdag van 9.00 tot 10.50 uur

« terug  ^ top 

F13: KOSMOLOGIE

In deze cursus wordt een overzicht gegeven van hoe verschillende filosofen in de loop der tijden een visie ontwikkelden op het heelal en de samenstelling van de kosmos. Voorafgaandelijk is er een beschouwing rond het begrip ‘natuurfilosofie’. Er wordt stilgestaan bij het mythisch en het Bijbels wereldbeeld.

Figuren die verder aan bod komen zijn: Aristoteles, Ptolemeus, Descartes, Copernicus, Kepler, Newton en Darwin.

prof. Henk Laridon

code: F13 - € 60,00
1ste sem. vrijdag van 14.30 tot 16.20 uur

« terug  ^ top 

F14: LECTUUR WIJSGERIGE TEKSTEN

Inleidende cursussen willen nieuwkomers op ‘efficiŽnte’ manier de grote inzichten van filosofen presenteren. Zeer nodig en nuttig. Hun focus op helderheid en verheldering (van zoveel mogelijke domeinen, stromingen, vertegenwoordigers) noodzaakt evenwel tot een drastisch besparen en inkorten op uitvoerigheid en stijl. In feite berooft men hiermee deels de filosofie van haar talige charme, die mensen kan verleiden om levenslang in haar buurt te willen blijven.

Deze a-typische cursus zo vroeg in de opleiding probeert bovengenoemde ‘schade’ te compenseren door de filosofie in haar meer normale beddingen te bezoeken: de (opiniŽrende) kwaliteitskrant, jawel; de schone kunst der (grote) literatuur, de secundaire literatuur over filosofie en filosofen, de primaire teksten waarmee filosofen de bekendheid opzochten of opzoeken. Hier kan de filosofie zich tonen in haar actualiteitsbetrokkenheid, haar opwindende taalvirtuositeit, haar panoramische verbindingskracht, haar enthousiaste gedrevenheid en weergaloze diepgang...

Bij deze ‘tweede lectuur’ van de filosofie laten we ons wat de precieze keuze van teksten betreft leiden door
1) onze wil de andere lopende cursussen te ondersteunen en aan hun integratie (bij elkaar en in onszelf) bij te dragen en door

2) een dienstbaarheid aan het project van de betrokken studenten om zich op een priesterleven met zijn onmiskenbaar filosofische component te oriŽnteren.

Prof. Jean-Paul Robesyn

code: F14 - € 60,00
2de sem. woensdag van 16.00 en 17.50 uur

« terug  ^ top 

F15: LITERATUUR EN LEVENSBESCHOUWING

Voor vele lezers en ook voor een groot aantal auteurs is Fjodor Dostojevski (1821-1881) een reus in de wereldliteratuur. Zijn romanpersonages worstelen met de eeuwige vragen: vrijheid en lot, goedheid en lijden, schuld en vergeving, liefde en vervreemding, schijn en zijn, mens en God.

We kunnen hem lezen als vertolker van de spanning in de 19de eeuw tussen moderniteit en traditie, maar ook vandaag zoeken mensen wat de goede richting is voor persoon en samenleving: individualisme of verbondenheid met volk en godsdienst?

Hoofdbrok van de cursus is de lectuur van de roman Misdaad en straf (1866). Als een van de sleutels tot interpretatie situeren we Dostojevski’s leven en werk in de Russische geschiedenis en literatuur. We bekijken hem ook door de bril van de psychologie. De kennismaking met tragische personages uit het theater van William Shakespeare (o.a. Hamlet) verruimt ons perspectief.

prof. Jan Parmentier

code: F15 - € 60,00
2de sem. donderdag van 10.00 tot 11.50 uur

« terug  ^ top 

« terug  ^ top 

F16: EPISTEMOLOGIE

Epistemologie (of kenleer) is de filosofische discipline die het menselijk kennen wil bestuderen. In deze cursus staan we eerst stil bij vragen als ‘wat is kennen?’ en ‘is kennis mogelijk?’ Daarna behandelen drie grote problemen van de kenleer.

Een eerste probleem is de waarheidswaarde van onze kennis. Wat is waarheid? Wanneer is een uitspraak waar?

Het werkelijkheidsprobleem is een tweede probleemgebied. Wat is de werkelijkheid? Is ze voor ons denken en spreken toegankelijk? Bestaat er een werkelijkheid los van mijn denken en spreken?

Hoe kom ik tot zekere, vaststaande kennis? Op deze derde grote vraag hebben in de filosofische traditie het empirisme, het rationalisme en Kant een antwoord gezocht. )

prof. Henk Laridon

code: F16 - € 60,00
2de sem. vrijdag van 14.30 tot 16.20 uur

« terug  ^ top