CURSUSSEN Grootseminarie te Brugge
ACADEMIEJAAR 2016 - 2017

 « vorige bladzijde | » Algemene Info & Inschrijven | » Afdeling Filosofie
» Download in pdf

Theologische opleiding

» Algemeen schema 3-jarige cyclus

De lessen voor het eerste semester starten op woensdag 14 september.
Het tweede semester vangt aan op woensdag 1 februari.

» LITURGIE (T1)
» NIEUW TESTAMENT (T2)
» BIJBELS HEBREEUWS (deel 2) (T3)
» OUD TESTAMENT (T4)
» FUNDAMENTELE THEOLOGIE (T5)
» SACRAMENTENLEER (boete en verzoening) (T6)
» SACRAMENTENLEER (ziekenzalving) (T7)
» SPIRITUALITEIT (T8)
» DOGMATIEK (Christologie) (T9)
» MORAALTHEOLOGIE (T10)
» KERKELIJK RECHT (T11)
» KERKGESCHIEDENIS (Nieuwe tijd) (T12)
» PASTORAAL THEOLOGIE (T13)

» Weekrooster Theologie
» Jaarrooster

 

T1: LITURGIE

In deze cursus wordt een algemene inleiding op de liturgiewetenschap voorgesteld. Grote thema’s die we behandelen zijn o.a.: de basiselementen van een christelijke liturgie, de spanningsvelden waarin de liturgie zich binnen onze tijd en cultuur bevindt, de Bijbel in de liturgie, de viering van de zondag, de liturgische functies met in het bijzonder de rol van de voorganger, het vieren van de liturgie in de ruimte en in de tijd. We bestuderen ook de liturgieconstitutie Sacrosanctum concilium van Vaticanum II en andere teksten van het leergezag die daarna zijn verschenen. Symboliek en ritueel worden in deze cursus niet behandeld, daar ze als basis zijn opgenomen in de cursus ‘Algemene sacramentenleer’.

prof. Koen Vanhoutte

code: T1 - € 60,00
maandag van 11.00 tot 11.50 uur

« terug  ^ top 

T2: NIEUW TESTAMENT - Het Johannesevangelie

Op het programma staat de JohanneÔsche literatuur

Allereerst bestuderen we uitvoerig het Johannesevangelie. We onderzoeken de eigenheid ervan, de grote thema’s, de verwerking van de overgeleverde tradities, de verwantschap en de verschillen met de Synoptici (Marcus, MatteŁs en Lucas) en de bijzondere verwantschap met het Lucasevangelie. We bestuderen ook enkele van de grote teksten uit het evangelie door middel van close reading en literair-historische analyse. We hebben in het bijzonder aandacht voor de markante vrouwen die in het Johannesevangelie steeds op de kruispunten van het evangelie blijken te staan. We staan bovendien stil bij de mogelijk anti-Joodse interpretaties waartoe dit evangelie aanleiding zou kunnen geven.

In een tweede stap lezen we samen de Johannesbrieven die uit dezelfde JohanneÔsche school stammen. Vooral de eerste Johannesbrief is een echt pareltje dat ons een groot lezersplezier zal verschaffen.

In een derde stap gaan we dieper in op de Openbaring van Johannes, het laatste boek van de Bijbel. Dit boek stamt niet uit de JohanneÔsche school, maar wordt wel toegeschreven aan een zekere Johannes die op Patmos zijn verblijf houdt. Aan het begin van het boek zijn enkele brieven geÔntegreerd. We staan stil bij deze fascinerende tekst en proberen er de geheimen aan te ontfutselen door de tekst te situeren tegen zijn historische achtergronden. Ook bekijken we de doorwerking van dit boek in de schitterende tapijten van Angers, waarvan de kartons gemaakt werden door een zekere ‘Jean de Bruges’.

De deelnemers aan deze cursus krijgen aan het begin van elk semester een reader met achtergrondteksten en analyses. Deze reader wordt apart betaald.

prof. Jean Bastiaens

code: T2 - € 120,00
maandag van 14.00 tot 15.50 uur

« terug  ^ top 

T3: BIJBELS HEBREEUWS (deel 2)

De doelstelling van deze vervolgcursus bestaat erin zelfstandig teksten uit het Oude Testament te leren lezen in de Hebreeuwse grondtekst met behulp van de beschikbare werkinstrumenten. In de loop van het jaar worden de verworven basisnoties van de Hebreeuwse grammatica verder uitgediept, vooral wat betreft de paradigmata van het zwakke werkwoord en de syntaxis van de zin. De nadruk ligt evenwel op het ontleden van eenvoudige en – naarmate het jaar vordert – complexere verhalende en poŽtische Bijbelteksten. Van studenten wordt verwacht dat zij de lectuur van deze teksten week na week voorbereiden, waarna zij gedurende de les gezamenlijk worden besproken. Het met vrucht beŽindigd hebben van de cursus ‘Bijbels Hebreeuws – deel 1’ of een gelijkwaardige introductie tot de Hebreeuwse taal is een basisvereiste voor deze vervolgcursus; bij twijfel wordt liefst vooraf contact genomen met de docent.

De aanschaf van een Hebreeuwse Bijbeluitgave, grammatica en woordenboek is niet verplicht: tijdens de cursus wordt het nodige studiemateriaal ter beschikking gesteld, terwijl meer gespecialiseerde werkinstrumenten steeds geconsulteerd kunnen worden in de leeszaal van de Seminariebibliotheek. Ook tijdens het openboekexamen aan het einde van de cursus mag van deze werkinstrumenten gebruik worden gemaakt.

prof. Hans Debel

code: T3 - € 60,00
dinsdag van 9.00 tot 9.50 uur

« terug  ^ top 

T4: OUD TESTAMENT

 De poŽtische boeken

Tussen de Pentateuch en de Historische Boeken langs de ene kant, en de Profetische Boeken langs de andere kant, bevindt zich in het Oude Testament het corpus van PoŽtische Boeken, dat ook wel wordt aangeduid als ‘Psalmen en Wijsheidsliteratuur’. Anders dan deze naam doet vermoeden, gaat het om een vrij beperkte maar erg verscheiden verzameling van Schriftteksten, met naast de Psalmen en de wijsheidsboeken Spreuken en Prediker ook de liefdespoŽzie van Hooglied en de existentiŽle worsteling van Job, die soms tot de wijsheidsliteratuur wordt gerekend maar er in bepaalde opzichten toch aanzienlijk van verschilt. In katholieke Bijbeluitgaven behoren de Wijsheid van Salomo en de Wijsheid van Jezus Sirach – twee boeken die niet in de Hebreeuwse Bijbel voorkomen – evenzeer tot deze afdeling van de Bijbelse canon.

Het doel van dit luik van de driejarige cursus Oude Testament bestaat erin nader kennis te maken met elk van deze boeken, alsook met de onder de profetische literatuur ondergebrachte boeken Klaagliederen en Baruch, die inhoudelijk veeleer bij de PoŽtische Boeken aansluiten. Na een proloog omtrent de bestaande Bijbelvertalingen in het Nederlandse taalgebied en een algemene inleiding op de Hebreeuwse poŽzie, gaan we gedurende het eerste semester dieper in op de architectuur, groei en inhoud van het Psalter, waarbij ook aandacht zal uitgaan naar de Psalmenrollen die ontdekt werden te Qumran en elders in de woestijn van Judea. Daarop volgt een meer gedetailleerde ontleding van een reeks individuele psalmen, die in seminarievorm zal gebeuren.

Teneinde de inhoudelijke en vormelijke rijkdom van de poŽtische literatuur verder te verkennen, bestuderen we tijdens het tweede semester het Hooglied en de Klaagliederen, naast enkele andere, soortgelijke niet-Bijbelse composities. Vervolgens blijven we uitgebreid stilstaan bij de wijsheidsliteratuur van het Oude IsraŽl, in het bijzonder wat betreft de zogenoemde ‘crisis van de wijsheid’ in de boeken Job en Prediker. Eens te meer zal bij de studie van de ontwikkeling van de wijsheidstraditie het blikveld worden verruimd door dieper in te gaan op het belang van fragmentair bewaarde composities als 4QInstruction (Musar le-Mevin) voor ons verstaan van de dynamiek van het wijsheidsdenken. Tot slot zullen ook enkele andere wijsheidsteksten uit het corpus aan Dode Zeerollen aan bod komen, zoals 4QZaligsprekingen, dat ook voor de studie van het Nieuwe Testament van belang is.

prof. Hans Debel

code: T4 - € 120,00
dinsdag van 10.00 tot 11.50 uur

« terug  ^ top 

T5: FUNDAMENTELE THEOLOGIE

De titel van deze cursus suggereert terecht dat de fundamenten van het geloof aan bod komen. Eerst wordt ingegaan op ‘geloven’ als menselijke grondhouding. Wat is ‘geloven’? Waarop steunt dat? Hoe kun je op vandaag op een verantwoorde en zinnige manier gelovig zijn?

Daarnaast is ook de bijbelse ‘openbaring’ een fundament van het geloof in specifiek christelijke zin. De bijbel is voor christenen namelijk het ‘Woord van God’. Waarom zeggen wij bijvoorbeeld dat de bijbel ‘geÔnspireerd’ is? Hoe gaat dat in zijn werk? Waarom bestaat de bijbel precies uit die boeken (canon)? Het christelijke geloof wordt tot op vandaag doorgegeven. Wat is ‘traditie’ en welk belang heeft ze voor de hedendaagse mens? Wat betekent het veelgebruikte woord ‘herbronning’ eigenlijk? Tenslotte gaan we in op de vraag naar de ‘dogma’s’. Wat wordt daarmee bedoeld? Welke rol spelen dogma’s in de kerk en wat is de plaats van het leergezag?

De cursus wil deze grondwoorden in het christelijke geloof verhelderen en verantwoorden voor de hedendaagse gelovige.

prof. Stefaan Franco

code: T5 - € 120,00
woensdag en donderdag van 9.00 tot 9.50 uur

« terug  ^ top 

T6: SACRAMENTENLEER – Sacrament van boete en verzoening

We vertrekken van een analyse van de crisis die ‘de biecht’ doormaakt. In een antropologische benadering staan we stil bij symbolen en mythen van het kwaad, bij meerdere types van schuldbeleving maar ook bij de symboliek van de verlossing en de niet evidente weg naar vergeving en verzoening. Daarop sluit een theologische benadering aan waarin we vertrouwdheid opbouwen met de bijbels-christelijke noties ‘zonde’, ‘vergeving’, ‘boete’ en ‘verzoening’. In het historisch deel bespreken we de ingrijpende veranderingen die de vormgeving van het boetesacrament in de loop van de kerkgeschiedenis heeft ondergaan. We eindigen met de voorstelling van een ontwerp voor de huidige liturgische pastoraal rond verzoening en boete in onze kerk.

prof. Stefaan Franco

code: T6 - € 60,00
1ste sem. woensdag van 10.00 tot 11.50 uur

« terug  ^ top 

T7: SACRAMENTENLEER – Sacrament van de ziekenzalving

De cursus over de ziekenzalving besteedt aandacht aan een antropologische benadering van ziek-zijn en genezen. We verdiepen ons ook in de christelijke visie op het lijden. Vervolgens bestuderen we de passage uit het slot van de Jakobusbrief (Jak 5, 13-18) die een grote rol heeft gespeeld in het totstandkomen van de ziekenzalving. Ook de lotgevallen van de ziekenzalving doorheen de tijden wordt besproken. Vooral de verschuiving in de richting van het ‘sacrament van de stervenden’ valt daarbij sterk op. We vragen ons verder af welke vernieuwing Vaticanum II voor dit sacrament gewenst heeft en welke liturgische orde van dienst heden ten dage voorligt. Ook actuele vragen over de bedienaar van de ziekenzalving en de zegening van stervenden komen uitdrukkelijk aan bod.

prof. Stefaan Franco

code: T7 - € 60,00
2de sem. woensdag van 10.00 tot 11.50 uur

« terug  ^ top 

T8: SPIRITUALITEIT

Mint de minne
Jan van Ruusbroec als gids op de weg van de Godsontmoeting.
Een inleiding in het werk van de ‘grootmeester van de Westerse mystiek’ Jan van Ruusbroec (1293 – 1381). Enkele van zijn belangrijkste teksten worden gelezen en becommentarieerd. Via Ruusbroec worden thema’s van de christelijke spiritualiteit en mystiek besproken, bv. het christelijk persoonsbegrip en mensbeeld, de scheiding tussen theologie en spiritualiteit vanaf de hoge middeleeuwen, God ervaren, het trinitarisch karakter van de Godservaring, Jezus navolgen, de omvormende weg van de liefde, het eigene van het christelijk gebed, meditatie en contemplatie, deugden en bekoringen, troost en troosteloosheid, de beleving van de eucharistie, de vruchtbaarheid van de ‘minnende mens’. We maken ook enkele uitstapjes naar andere geestelijke schrijvers (m/v).

prof. Dirk Boone

code: T8 - € 60,00
1ste sem. donderdag van 10.00 tot 11.50 uur

« terug  ^ top 

T9: DOGMATIEK - Christologie

Het christelijk geloof staat of valt met de belijdenis ‘Jezus is de Christus. Hij is de Zoon van God en de Redder van de mensen’. Christo-logie - het woord zegt het zelf – is de systematische bezinning op de betekenis van die belijdenis.

In deze cursus komen de drie grote vragen uit de christologie aan bod.

Eerst de historische vraag: wie was Jezus van Nazaret, wat weten we van Hem en wat weten we niet? Veel aandacht gaat daarin ook naar de kwestie van de verrijzenis.

Dan volgt de theologische vraag: waarom belijden wij dat Hij de Zoon van God is en wat betekent dat? Hier bestuderen we o.a. de totstandkoming en de betekenis van het zogenaamde ‘christologisch dogma’.

Ten slotte is er de soteriologische vraag: in welke zin kunnen wij zeggen dat Jezus Christus onze Redder is? We proberen een actueel antwoord te geven op deze vragen.

Aanbevolen lectuur: G. Lohfink, Jezus van Nazaret. Wat wou Hij? Wie was Hij?, Carmelitana, Gent, 2014 en de drie Jezusboeken van paus Benedictus XVI.

prof. Stefaan Franco

code: T9 - € 120,00
1ste sem. donderdag van 16.45 tot 18.35 uur
2de sem. donderdag van 10.00 tot 11.50 uur

« terug  ^ top 

T10: MORAALTHEOLOGIE

1.1 Geschiedenis van de moraaltheologie (eerste semester)

In dit eerste deel van de cursus overlopen we de geschiedenis van de moraaltheologie. We starten met de kerkvaders en concentreren ons in het bijzonder op Augustinus en zijn visie op morele vraagstukken. Ook het middeleeuwse morele denken wordt geanalyseerd, waarbij de rol van het geweten bij Thomas van Aquino bijzondere aandacht krijgt. Daarna bespreken we de invloed van Willem van Ockham, Luther, de school van Salamanca, de jezuÔeten en het jansenisme op het moraaltheologisch denken. Een bijzondere uitwerking in de cursus krijgt Alfonso Maria de’ Liguori met zijn equiprobabilisme en het denken van John Henry Newman. Om de overgang naar de twintigste eeuw te maken worden ook de invloeden uit het humanisme en de Verlichting besproken. Het Tweede Vaticaans Concilie krijgt bijzondere aandacht omdat het probeert om het moraaltheologische denken tot een synthese te brengen. Ter afronding bekijken we welke richting(en) de moraaltheologie uitgaat aan het begin van de 21ste eeuw.

1.2 Fundamenten van de moraaltheologie (tweede semester)

In dit deel van de cursus behandelen we enkele belangrijke thema’s die aan de grondslag liggen van een moraaltheologisch denkkader. We bekijken van naderbij wat ons helpt om goed te handelen na een gewetensvol oordeel. De fundamenten van de moraaltheologie komen aan bod: het Bijbelse ethos, de menselijke vrijheid, de morele norm, zonde en vergeving, de deugdenleer, de morele wet, de natuurwet, het geweten, de rol van het magisterium, … Er is een specifieke aandacht voor de encycliek Veritatis splendor van Johannes Paulus II.

prof. Philippe Hallein

code: T10 - € 120,00
vrijdag van 9.00 tot 10.50 uur

« terug  ^ top 

T11: KERKELIJK RECHT

De cursus bevat twee grote delen.
Vooreerst de kerkelijke instellingen en ten tweede de verkondigingstaak van de kerk.

Het thema ‘Kerkelijke instellingen’ gaat eigenlijk over de structuur en ordening van de kerk. Er is de universele kerk en het hoogste gezag, maar er is ook het bisdom waarbinnen de kerk zich realiseert. De particuliere kerk realiseert zich in elk bisdom. Een bisdom is normaal territoriaal bepaald, maar kan ook personeel zijn. In essentie gaat het om een deel van het Volk Gods, verzameld rond de bisschop. De bisschop heeft rond zich zijn medewerkers en vooral de parochies vormen de basis voor het organiseren van de pastoraal en het kerkgebeuren.

Een tweede thema betreft de verkondigingstaak van de kerk, ook wel eens de leertaak genoemd. Belangrijke items in dit verband zijn o.a. alles wat met catechese te maken heeft, de missieaktiviteit van de kerk, opvoeding, onderwijs, scholen en de universiteiten. Tenslotte zijn er ook nog de sociale communicatiemedia en in het bijzonder de boeken.

Prof. Patrick Degrieck

code: T11 - € 60,00
vrijdag van 11.00 tot 11.50 uur

« terug  ^ top 

T12: KERKGESCHIEDENIS – Nieuwe Tijd

In de chronologische benadering van het vak kerkgeschiedenis is dit jaar de Nieuwe Tijd aan de beurt. Na een schets van de Kerk in de late middeleeuwen worden eerst de renaissance en het humanisme behandeld. Daarna komen de reformatie (Luther, Calvijn, anglicanisme) en de contrareformatie (concilie van Trente, katholieke hervorming) aan bod. Vervolgens behandelen we de religieuze tolerantie en de missie in de Nieuwe Wereld. De cursus besluit met de oosterse kerken en de verhouding tussen het christendom en de islam.

prof. Kurt Priem

code: T11 - € 90,00
1ste sem. vrijdag van 14.30 tot 16.20 uur
2de sem. vrijdag van 14.30 tot 15.20 uur

« terug  ^ top 

T13: PASTORAALTHEOLOGIE

De cursus “Pastoraal in de parochie” focust op het unieke gegeven dat het kerkelijke landschap sinds eeuwen verkaveld is in een netwerk van parochies. Wat is het wezen van de parochie? Wat is de eigen plaats van de parochie in de Kerk? Wat is de rol van de pastoor? Hoewel hij de eindverantwoordelijke is, heeft hij een schare van medewerkers, vrijwilligers en vrijgestelden. Wat is hun inbreng, hun statuut? We gaan op zoek naar pistes om toekomstgerichte parochies uit te bouwen. We verkennen de visie op parochiepastoraal (pastorale eenheden) zoals die in ons bisdom ontvouwd wordt.

prof. Philippe Hallein

code: T13 - € 60,00
2de sem. dinsdag van 16.45 tot 18.35 uur

« terug  ^ top